Cmentarze w Polsce dzielą się przede wszystkim na cmentarze komunalne (świeckie) i cmentarze wyznaniowe. Cmentarze wyznaniowe mogą być jedno- lub wielowyznaniowe. Dodatkowo, cmentarze można klasyfikować ze względu na lokalizację (np. miejskie, leśne, górskie) lub sposób własności (np. państwowe, prywatne, szpitalne, zakonne, więzienne). 

Zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, Art. 2

1.  Utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest położony.
2.  Utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych.

W praktyce, zarządzanie cmentarzem komunalnym może być powierzone zakładowi budżetowemu gminy lub innej jednostce, czyli mogą podlegać np. Zakłady Gospodarki Komunalnej. W przypadku cmentarzy parafialnych, proboszcz często jest administratorem i również wyznacza zarządcę. 

Jakie obowiązki ma zarządca cmentarza?

1. Prowadzenie dokumentacji cmentarnej - Zarządca odpowiada za prowadzenie i aktualizowanie ksiąg cmentarnych, w których znajdują się informacje o pochówkach, rezerwacjach miejsc, a także dane dotyczące dysponentów grobów.
2. Utrzymanie porządku i estetyki terenu - Obowiązkiem zarządcy jest dbanie o teren cmentarza – utrzymanie alejek, zieleni, ogrodzenia, a także porządkowanie miejsc wspólnych.
3. Nadzór nad pochówkami - Zarządca organizuje i nadzoruje pochówki zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz regulaminem cmentarza. Jak i również udostępnia miejsca grzebalne.
4. Egzekwowanie umów i opcjonalnych opłat - Cmentarze komunalne oraz w dużej części wyznaniowe, funkcjonują w oparciu o określone opłaty – za miejsce pochówku, przedłużenie prawa do grobu czy korzystanie z infrastruktury. Zarządca jest odpowiedzialny za pobieranie tych opłat i prowadzenie rozliczeń.
5. Zgodność z prawem i regulaminem - Zarządca odpowiada za przestrzeganie przepisów prawa cmentarnego, sanitarnego i budowlanego. Musi działać zgodnie z regulaminem cmentarza oraz w ramach decyzji administracyjnych (np. dotyczących ekshumacji). To on odpowiada za to, by wszystkie procedury były realizowane legalnie i w należytym porządku.

Reasumując, zarządca cmentarza to osoba, na której spoczywa odpowiedzialność zarówno administracyjna, jak i organizacyjna. Jego obowiązki obejmują prowadzenie dokumentacji, dbanie o porządek, nadzór nad pochówkami, pobieranie opłat, współpracę z rodzinami, a także troskę o bezpieczeństwo i zgodność działań z prawem. Dzięki jego pracy cmentarz pozostaje miejscem godnym, uporządkowanym i właściwie funkcjonującym.