Czy kremacja wodna jest dozwolona w Polsce? 
Kremacja wodna, nazywana również resomacją, aquamacją, hydrokremacją albo hydrolizą alkaliczną, coraz częściej pojawia się w dyskusjach o ekologicznych formach pochówku. W wielu krajach jest przedstawiana jako alternatywa dla tradycyjnej kremacji ogniowej, ponieważ nie polega na spaleniu ciała, lecz na jego rozkładzie w specjalnym urządzeniu z użyciem wody, podwyższonej temperatury, ciśnienia oraz roztworu alkalicznego. W praktyce po zakończeniu procesu pozostają kości, które są następnie rozdrabniane do postaci przypominającej proch.

Czym jest kremacja wodna?
Kremacja wodna nie jest kremacją w klasycznym znaczeniu tego słowa. W tradycyjnej kremacji zwłoki zostają spopielone w wysokiej temperaturze w piecu kremacyjnym. W przypadku hydrolizy alkalicznej ciało umieszcza się w szczelnej kapsule, gdzie pod wpływem wody, temperatury, ciśnienia i substancji alkalicznej dochodzi do przyspieszonego rozkładu tkanek. Proces ten bywa reklamowany jako bardziej ekologiczny, ponieważ nie wymaga spalania zwłok i wiąże się z niższą emisją dwutlenku węgla niż klasyczna kremacja.

Czy polskie prawo dopuszcza kremację wodną?
Na obecnym etapie odpowiedź brzmi: nie, kremacja wodna nie jest w Polsce dopuszczoną formą postępowania ze zwłokami.

Nie wynika to z tego, że polska ustawa używa wprost sformułowania „zakazuje się kremacji wodnej”. Problem polega na czym innym: polskie prawo bardzo wąsko określa, w jaki sposób można pochować zwłoki i szczątki ludzkie. Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych wskazuje, że zwłoki mogą być pochowane przez złożenie w grobach ziemnych, grobach murowanych, katakumbach albo przez zatopienie w morzu. Szczątki pochodzące ze spopielenia zwłok mogą być przechowywane także w kolumbariach.

Oznacza to, że ustawodawca posługuje się pojęciem spopielenia zwłok, czyli tradycyjnej kremacji prowadzącej do powstania popiołów. Kremacja wodna nie jest spopieleniem, ponieważ ciało nie zostaje spalone. Jest to odmienny proces technologiczny i sanitarny, który nie został obecnie opisany ani dopuszczony w polskich przepisach pogrzebowych.

Co mówią przepisy wykonawcze?
Również rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi odnosi się do klasycznego pojęcia zwłok, szczątków i popiołów powstałych w wyniku spopielenia zwłok. Rozporządzenie wskazuje m.in., że za zwłoki uważa się ciała osób zmarłych i dzieci martwo urodzonych, a za szczątki ludzkie uznaje m.in. popioły powstałe w wyniku spopielenia zwłok.

To ważne, ponieważ przy kremacji wodnej końcowy materiał nie powstaje w wyniku spopielenia. Nawet jeżeli wyglądem przypomina proch po kremacji, jego pochodzenie jest inne. Bez wyraźnej zmiany przepisów trudno byłoby więc legalnie uznać taki proces za zwykłą kremację w rozumieniu polskiego prawa.

Czy zakład pogrzebowy w Polsce może oferować kremację wodną?
W praktyce nie. Zakład pogrzebowy działający w Polsce nie powinien oferować kremacji wodnej jako legalnej usługi pogrzebowej, ponieważ nie ma obecnie podstawy prawnej do wykonywania hydrolizy alkalicznej zwłok. Polskie przepisy regulują sposób przechowywania, przewozu, pochowania, ekshumacji oraz postępowania ze szczątkami, ale nie przewidują procedury rozpuszczania zwłok w procesie hydrolizy alkalicznej.

Dodatkowo ustawa przewiduje odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz rozporządzeń wydanych na jej podstawie. Naruszenie tych regulacji może skutkować karą aresztu albo grzywny.

A co z kremacją wodną za granicą?
W niektórych państwach kremacja wodna jest już legalna albo jest stopniowo wprowadzana do systemu prawnego. Przykładowo w 2026 roku parlament Szkocji dopuścił tę formę postępowania ze zwłokami jako alternatywę dla tradycyjnego pochówku i kremacji. Według doniesień medialnych hydroliza alkaliczna jest stosowana również m.in. w części Stanów Zjednoczonych, Kanadzie, Irlandii, RPA, Australii i Nowej Zelandii.

Nie oznacza to jednak, że automatycznie można ją stosować w Polsce. Prawo pogrzebowe jest regulowane krajowo, a polskie przepisy nadal należą do bardziej konserwatywnych. Legalizacja kremacji wodnej wymagałaby zmian ustawowych oraz szczegółowych regulacji sanitarnych, technicznych i środowiskowych.

Czy prochy po kremacji wodnej można byłoby pochować w Polsce?
To również budziłoby poważne wątpliwości. Polskie prawo mówi o szczątkach pochodzących ze spopielenia zwłok. Jeżeli szczątki powstałyby w wyniku hydrolizy alkalicznej, nie byłyby klasycznymi popiołami po kremacji ogniowej. Dlatego bez jednoznacznej regulacji prawnej pojawia się problem, czy można je traktować tak samo jak urnę po tradycyjnej kremacji.

W przypadku sprowadzania szczątków z zagranicy konieczne są odpowiednie dokumenty i zezwolenia, a pochowanie musi odbywać się zgodnie z polskimi przepisami. Skoro obecne przepisy nie regulują kremacji wodnej, sprowadzenie i pochowanie szczątków powstałych w takim procesie mogłoby wymagać indywidualnej oceny właściwych organów.

Kremacja wodna jest ciekawą i coraz częściej omawianą alternatywą dla tradycyjnej kremacji, ale w Polsce nie jest obecnie dopuszczoną formą postępowania ze zwłokami. Polskie prawo przewiduje tradycyjny pochówek, pochówek w katakumbach, zatopienie w morzu w przewidzianych przypadkach oraz pochowanie szczątków powstałych w wyniku spopielenia zwłok. Nie obejmuje natomiast hydrolizy alkalicznej.

Aby kremacja wodna mogła być legalnie stosowana w Polsce, konieczna byłaby zmiana ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz wydanie szczegółowych przepisów wykonawczych dotyczących bezpieczeństwa sanitarnego, urządzeń, dokumentacji, transportu i pochówku szczątków powstałych w tym procesie.